Kenya ve Güney Afrika: Afrika'da Yeni Göçebe Vizeleri ve Dikkat Edilecekler
Afrika deyince aklıma hep safari fotoğrafları gelirdi, laptop ile çalışma fikri sonradan yerleşti. Son bir iki yıldır tablo değişti: Kenya ve Güney Afrika, uzaktan çalışanlar için ayrı birer vize yolu açtı. İkisi de resmi, ikisi de başvurusu olan programlar ama mantıkları birbirinden epey farklı. Biri izin (permit) mantığıyla çalışıyor, öteki uzun süreli ziyaretçi vizesi mantığıyla. Toronto'dan bakınca ikisi de uzak görünüyor ama saat farkı ve yaşam temposu açısından Avrupa'ya göre bambaşka bir deneyim sunuyorlar. Bu yazıda iki ülkeyi yan yana koydum, resmi şartları ayıkladım.
Kenya: Class N izni, 1 veya 2 yıl
Kenya'nın yolu net bir isim taşıyor: Class N Digital Nomad Permit. Kenya Göç İdaresinin eFNS portalındaki resmi bilgi paketine göre bu izin, Kenya dışında kayıtlı bir şirket için Kenya içinde uzaktan çalışan kişiye veriliyor. Üç profil sayılıyor: yurt dışındaki bir şirketle iş sözleşmesi olanlar, yabancı bir şirketin hissedarı olan ya da o şirket adına iş yürütenler ve müşterileri Kenya dışında olan serbest çalışanlar. Yani yerel bir işe girme izni değil bu, gelirin kaynağı dışarıda kalmak zorunda.
Süre 1 veya 2 yıl, yenilenebilir. Başvuru eFNS üzerinden online yapılıyor: önce Government of Kenya Single Sign On hesabı açılıyor, sonra Form 25 dolduruluyor. Belgeler arasında son 3 aya ait banka dökümü veya maaş bordroları ile aylık gelir kanıtı, konaklama kanıtı (otel rezervasyonu ya da kira sözleşmesi), işverenden ve başvurandan Direktörlüğe hitaben imzalı yazılar, pasaport kopyaları, fotoğraflar ve kendi ülke elçiliğinden itiraz yoktur yazısı var. Resmi pakette sabit bir gelir eşiği rakamı yazmıyor, aylık geliri 3 aylık dökümle göstermek isteniyor. Bu detayı önemli buluyorum, çünkü internette dolaşan farklı rakamlara değil, portalda istenen belgeye bakmak gerekiyor.
Ücretler resmi pakette dolarla yazıyor: işlem ücreti 200 ABD doları ve iade edilmiyor, düzenleme ücreti ise yıl başına 1000 ABD doları. Yani 1 yıllık izin toplamda 1200 dolar, 2 yıllık izin 2200 dolar tutuyor. Başvuru çıktısını Nyayo House'daki merkez ofise ya da bir bölge ofisine götürmek gerekiyor, tamamen ekrandan biten bir süreç değil.
Pratik not: Nairobi'yi üs olarak düşünenler için ilk ay konaklama kanıtını kısa süreli rezervasyonla gösterip sonra kiraya geçmek daha rahat olabilir ama kira sözleşmesinin izindeki adresle uyumlu olmasına dikkat edin, göç ofisi belgeler arası tutarlılığa bakıyor.
Güney Afrika: Remote Work ziyaretçi vizesi, 3 aydan 3 yıla
Güney Afrika'nın modeli farklı. Burada ayrı bir çalışma izni yok, İçişleri Bakanlığının (Department of Home Affairs) 9 Ekim 2024'te Resmî Gazete'de yayımladığı düzenleme ile Remote Work Visitor Visa geldi. Bu, Göç Yasası'nın 11(1)(b)(iv) maddesi altında, öngörülen faaliyet olarak uzaktan çalışma için verilen uzun süreli bir ziyaretçi vizesi. Bakanlığın resmi kontrol listesinde süre açıkça yazıyor: 3 ayı aşan ve 3 yıla kadar olan kalışlar.
Gelir şartı bu kez rakamla belli: brüt maaşın yıllık en az 650796 Güney Afrika randı karşılığı olması ve bunun 3 aylık banka dökümüyle kanıtlanması isteniyor. Ayrıca başvuran ile yabancı işveren tarafından imzalanmış geçerli bir iş sözleşmesi, dönüş bileti ya da rezervasyonu ve ayrılış tarihinden sonra en az 30 gün geçerli pasaport gerekiyor. Bazı kaynaklarda gelir rakamı 650976 rand olarak da geçiyor, aradaki küçük fark farklı belgelerdeki yazımdan kaynaklanıyor. Ben kontrol listesindeki rakamı esas aldım, başvurudan önce görevli temsilcilikten güncel rakamı teyit etmek en sağlıklısı.
İki sınır çok net: bu vizenin sahibi Güney Afrika'da yerel bir işe giremez ve ülke içindeyken vize statüsünü değiştiremez, ziyaretçi vizeleri için öngörülen istisnai durumlar hariç. Bakanlık duyurusunda başvuruların ilgili hizmet sağlayıcılar ve yurt dışındaki Güney Afrika temsilcilikleri üzerinden yapılmaya devam edileceği de yazıyor.
Açık konuşayım: Cape Town hayali kuranlar için 3 yıla kadar kalabilmek büyük avantaj ama gelir eşiği iki ülke arasında en yüksek farkı yaratıyor. Kenya'da belge ile aylık gelir gösterilirken, Güney Afrika'da baştan yüksek ve yazılı bir eşik var.
Vergi kısmı: 183 gün burada da karşına çıkıyor
Güney Afrika kontrol listesinde vergi notu da var ve bu kısmı atlamamak lazım. Eğer vergi mukimi olduğun ülkenin Güney Afrika ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, 12 aylık bir dönemde toplam 183 günden fazla ülkede bulunursan Güney Afrika Gelir İdaresine (SARS) kayıt olman gerekiyor. Anlaşması olmayan bir ülkenin vergi mukimiysen kayıt şartı gün sayısına bakılmadan uygulanıyor, liste böyle yazıyor.
Bu konu genel olarak da hassas. Daha önce yazdığım dijital göçebe vergisi rehberinde anlattığım gibi, vize ile vergi mukimliği ayrı şeyler ve birinde izin alman ötekinde yükümlülük doğurmayacağı anlamına gelmiyor. Çifte vergilendirme anlaşmalarının pratik özetinde de belirttiğim gibi, anlaşma var demek vergi yok demek değil, sadece hangi ülkenin neyi vergileyeceği paylaşılıyor.
Pratik not: bu yazı genel bilgilendirme, kişisel vergi tavsiyesi değil. Afrika planı 6 ayı aşacaksa yola çıkmadan önce bir uzmana danış, özellikle SARS kayıt şartı ve kendi mukimlik durumun için.
Hangisi kime uygun, hayatta dikkat edilecekler
Ben iki ülkeyi şöyle ayırıyorum. Daha esnek giriş ve daha düşük başvuru maliyeti arayan, Nairobi gibi bir teknoloji merkezinde kalmak isteyen biri için Kenya Class N daha ulaşılabilir duruyor. Uzun kalış, güçlü şehir hayatı ve sahil ile dağ arasında gidip gelen bir düzen arayan ve gelir eşiğini rahat karşılayan biri için Güney Afrika daha uzun nefesli bir plan sunuyor.
İki ülkede de ortak dikkat listem var. Birincisi güvenlik ve mahalle seçimi: başkentlerde semtler arası fark büyük, evi uzaktan fotoğrafla tutma, ilk haftaları geçici konaklamada geçirip yerinde gör. İkincisi elektrik ve internet yedeği: çalışman toplantıya bağlıysa konakladığın yerde yedek bağlantı ve kesinti planı olup olmadığını baştan sor. Üçüncüsü sağlık: uzun kalışta seyahat sigortası ile yaşama uygun poliçe aynı şey değil, dijital göçebe sağlık sigortası yazımda anlattığım gibi poliçenin süresinin vize sürenle uyumlu olması ve tahliye teminatını içermesi gerekiyor. Dördüncüsü saat farkı: Kenya Türkiye ve Avrupa ile yakın saatlerde, Güney Afrika da benzer şekilde Avrupa mesai saatlerine uyumlu, Toronto ile çalışanlar için ise iki ülkede de akşam saatlerine kayan bir düzen demek.
Açık konuşayım: Afrika rotası, Bali ya da Lizbon kadar kalabalık göçebe sahneleri sunmuyor, bu hem sakinlik hem de daha az hazır topluluk demek. Benim için bu bir eksik değil, farklı bir tercih. Ama ilk kez kıtayı deneyecek biriysen kısa bir keşif kalışıyla başlayıp vizeye sonra başvurmak, belgeleri ve şehri yerinde görerek karar vermek en mantıklısı.
Kaynaklar:
- Kenya Directorate of Immigration Services eFNS - Application for Permit Class N: Digital Nomads
- South Africa Department of Home Affairs - Remote Work Visitor Visa Requirements, Section 11(1)(b)(iv)
- South Africa Department of Home Affairs - Home Affairs delivers visa reform, Remote Work Visitor Visa gazetting, 9 October 2024

Yorumlar
Yorum Gönder