Kayıtlar

Kasım, 2026 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

Küresel Maaş ve Yerelleştirilmiş Ücret: Uzaktan İşte Maaş Pazarlığı

Resim
Toronto'da yaşıyorum ve uzaktan iş tekliflerine bakarken beni en çok şaşırtan şey şu oldu: aynı iş, aynı unvan, aynı sorumluluklar, ama iki şirketin yazdığı rakam birbirinden çok farklı. İlk bakışta biri cömert, biri cimri gibi görünüyor. Biraz kazıyınca farkın şirketin karakterinden değil, maaş modelinden geldiğini görüyorum. Biri herkese tek bant uyguluyor, öteki maaşı çalışanın yaşadığı yere göre yeniden fiyatlıyor. Bu yazıda o iki modeli, kendi rakamını nereden bulacağını ve pazarlıkta hangi soruları sorman gerektiğini anlatıyorum. İki model: tek bant ve yerelleştirilmiş ücret Tek bant modelinde şirket, rol için bir aralık belirler ve çalışanın nerede yaşadığına bakmadan aynı aralığı uygular. Ucuz bir şehirde yaşıyorsan bu model sana yarar, çünkü büyük şehir bandıyla küçük şehir giderlerini karşılıyorsun. Şirket için de anlatması kolay bir modeldir: aynı iş, aynı bant. Yerelleştirilmiş modelde ise bant, çalışanın yaşadığı yerin iş piyasasına göre ayarlanır. Aynı rol, pahalı ...

Göçebe Bütçesinde Gizli Maliyetler: Vize Yenileme, Sigorta ve Kur Farkı

Resim
Toronto'da yaşıyorum ve uzaktan çalışarak başka şehirlerde uzun kalmayı planladığımda ilk hesabım hep aynı oluyor: kira, market, çalışma masası. Hesap kâğıt üstünde tutuyor. Sonra aylar geçiyor ve bütçede adını koymadığım kalemler birikmeye başlıyor. Vize yenileme günü geliyor, sigorta poliçesi bitiyor, bir de her ödemede kurdan sessizce giden küçük yüzdeler var. Bu yazıda o görünmeyen kalemleri tek tek açıyorum, çünkü göçebe bütçesini bozan şey genelde kira değil, hesaba yazılmayanlar oluyor. Vize yenileme: ücretin kendisi işin en küçük kısmı Bir vizeye ilk başvururken ücreti herkes görüyor, çünkü başvuru sayfasında kocaman yazıyor. Yenilemede tablo değişiyor. Yenileme ücreti yine var, ama yanına belge çevirisi, noter onayı, biyometri için yolculuk, bazen konsolosluğun olduğu şehre gidip bir gece kalma masrafı ekleniyor. Bazı ülkelerde kalışı uzatmak için ülkeden çıkıp yeniden girmen gerekiyor, o zaman uçak ya da otobüs bileti de yenileme maliyetinin parçası oluyor. Bir de zama...

40 Yaş Üstü Dijital Göçebelik: Tempo, Sağlık ve Emeklilik Geliriyle Uzaktan Yaşam

Resim
Toronto'da 40'lı yaşlarımı geride bırakırken göçebeliğe bakışım da değişti. Eskiden bir şehre gidince ilk sorum internet hızı ve kafe sayısı olurdu. Şimdi ilk sorularım başka: burada tempomu koruyabilir miyim, sağlık tarafı sağlam mı, gelir düzenim bu hayatı kaç ay taşır. Açık konuşayım: 40 yaş üstü dijital göçebelik, genç halinden daha zor değil, sadece daha dürüst bir plan istiyor. Vücudun da bütçen de pazarlığı baştan yapıyor. Bu yazıda kendi baktığım üç başlığı topluyorum: tempo, sağlık ve emeklilik geliri. Üçü de gösterişli konular değil ama uzun vadede göçebeliği sürdürülebilir yapan tam olarak bunlar. Tempo: her hafta şehir değiştirmek artık plan değil Gençken yorgunluğu uyuyup geçiştirebiliyorsun. 40'tan sonra toparlanma süresi uzuyor, zaman dilimi değişimi daha çok sarsıyor, üst üste taşınmak iş verimini de düşürüyor. Ben bunu zayıflık olarak görmüyorum, ölçü olarak görüyorum. Benim düzenim artık tek şehirde uzun kalmak üzerine kurulu. Daha önce slow travel ve ...

Aileyle Dijital Göçebelik: Okul, Sağlık ve Vizeyi Birlikte Planlamak

Resim
Toronto'da masamda tek başıma plan yaparken göçebelik hep basit görünüyor: laptopu kapat, bir şehir seç, git. İşin içine eş ve çocuklar girince tablo tamamen değişiyor. Artık sadece kendi çalışma saatini değil, okul takvimini, aşı kartını, pasaport geçerliliğini ve aile bütçesini aynı anda düşünmek zorundasın. Açık konuşayım: aileyle dijital göçebelik imkansız değil, ama tek kişilik planın iki katı özen istiyor ve o özeni baştan göstermezsen en güzel şehir bile yorucu bir yere dönüşüyor. Ben bu konuyu üç başlıkta topluyorum: vize aileyi kapsıyor mu, çocuk okulda ne yapacak, sağlık tarafı gerçekten kapalı mı. Üçünü de aynı anda netleştirmeden bilet almıyorum. Önce vize: aile üyesi sayılmak ne demek Her dijital göçebe vizesi aileyi aynı şekilde tanımlamıyor. Bazı ülkelerde eş ve çocuklar ana başvuruya eklenebiliyor, bazılarında aile için ayrı bir birleşim süreci işliyor ve o süreç aylar sürebiliyor. O yüzden ilk sorum hep şu oluyor: ailem benimle aynı dosyada mı geliyor, yoksa son...

183 Gün Kuralı: Vergi Mukimliği Tuzağına Düşmeden Ülke Değiştirmek

Resim
Göçebe sohbetlerinde en sık duyduğum cümle şu: bir ülkede 183 günden az kalırsam vergi mukimi olmam, rahatım. Keşke bu kadar basit olsaydı. Toronto'da yaşayıp yılın bir kısmını başka ülkelerde geçirmeye başlayınca şunu öğrendim: 183 gün bir eşik, evet, ama tek kural değil. Bazı ülkelerde gün sayısından önce bağlarına bakılıyor, bazılarında günler tek bir yıla değil üç yıla yayılan bir formülle sayılıyor. Bu yazı genel bilgilendirme içindir, kişisel vergi tavsiyesi değildir. Kendi durumun söz konusu olduğunda bir uzmana danış. 183 gün aslında ne demek Mantık basit görünüyor: bir yılın yarısından fazlasını bir ülkede geçirirsen o ülke seni vergi mukimi sayabilir. Sorun, her ülkenin bu hesabı aynı yapmaması. Kimi takvim yılına bakar, kimi günleri farklı dönemlerde toplar, kimi de gün sayısına hiç gelmeden önce evine, ailene ve düzenli hayatına bakar. Açık konuşayım: 182 gün kalıp 183. gün sınırdan çıkmak, tek başına güvenli bir plan değildir. Ülkenin başka bir testi varsa o test se...

Kazakistan Neo Nomad Vizesi: Orta Asya’da Yeni Rota

Resim
Orta Asya benim göçebe listemde hep kenarda duruyordu. Avrupa vizelerini, Güneydoğu Asya rotalarını defalarca yazdım ama Kazakistan adı geçince hep bir soru işareti kalıyordu: orada uzaktan çalışan için düzenli bir yol var mı, yoksa her şey kısa turistik kalışlara mı bağlı? Neo Nomad vizesi bu soruya verilmiş net bir cevap. Açık konuşayım: şartları Avrupa'daki bazı vizelerden daha sade, ama gelir eşiği herkes için hafif değil. Neo Nomad nedir, kodu ne Kazakistan bu vizeyi 18 Kasım 2024'te başlattı. Resmi adı Neo Nomad, kategorisi B12-1 . Çok girişli bir vize, bir yıla kadar veriliyor ve Kazakistan içinden İçişleri Bakanlığına başvurarak bir yıl daha uzatılabiliyor. Yani planı doğru kurarsanız toplam iki yıllık bir pencere açılıyor. Vize bütün ülkelerin vatandaşlarına açık. Şart, uzaktan çalışmak ve kalıcı gelirin Kazakistan dışından gelmesi. Yerel bir işte çalışma hakkı vermiyor, bunu baştan net söyleyeyim. Yabancı şirketler ve yabancı müşteriler için çalışmaya devam ediyors...

Arnavutluk ve Tiran: Avrupa’da Uzun Kalış İçin Yükselen Seçenek

Resim
Avrupa'da uzun kalış planı yapanların listesi son yıllarda hep aynı ülkelerle doluydu, benim listem de öyleydi. Sonra Arnavutluk'a daha yakından baktım. Schengen üyesi değil, para birimi kendi leki, başkenti Tiran hâlâ Batı Avrupa başkentlerine göre belirgin şekilde uygun fiyatlı. Üstüne bir de uzaktan çalışanlar için yasada tanımlı bir izin yolu var. Açık konuşayım: ülke ucuz diye değil, kuralları okunabilir olduğu için ilgimi çekti. Bu yazıda resmi sayfalarda yazanları kendi notlarımla anlatıyorum. Önce isim düzeltmesi: vize değil, tek izin Arnavutluk'ta dijital göçebe vizesi diye markalanmış ayrı bir vize yok. Yasal karşılığı, 79/2021 sayılı Yabancılar Kanunu'nun 68. maddesinde tanımlanan dijital hareketli çalışan için tek izin, Arnavutça adıyla Leje Unike. Oturum ve çalışma tarafını tek belgede topluyor. İşin, Arnavutluk dışındaki bir işverene ya da müşteriye bağlı olacak, sabit bir ofise bağlı olmadan, bilgi teknolojisi araçlarıyla yürütülecek. Arnavutluk içindek...

Vietnam ve Da Nang: Hızla Büyüyen Uygun Fiyatlı Göçebe Üssü

Resim
Da Nang adını son iki yıldır her göçebe listesinde görüyorum. Önce Tayland, sonra Bali, sonra Malezya derken sıra Vietnam'a geldi. Benim ilgimi çeken tarafı şu oldu: şehir ucuz olduğu için değil, ucuz kalırken düzenli bir hayat kurulabildiği için konuşuluyor. Sahil var, şehir büyük ama bunaltıcı değil, bir de üstüne ülkenin ziyaretçi sayısı hızla artıyor. ASEMConnect Vietnam'ın resmi haberine göre Da Nang 2025'in ilk yedi ayında 10,7 milyon ziyaretçi ağırlamış, bunun 4,2 milyondan fazlası yurt dışından gelmiş. Şehir o yıl için 17,3 milyon ziyaretçi hedefi koymuş. Bu rakamlar bana şunu söylüyor: burası artık sadece sırt çantalıların uğrak yeri değil. Açık konuşayım: Vietnam'ın en çok karıştırılan noktası vize. Birçok kişi ortada bir dijital göçebe vizesi var sanıyor. Yok. Ben resmi portalı tek tek okudum, pratikte kullanılan yol turist e-vizesi ve onun 90 günlük sınırı. Özel bir göçebe vizesi yok, 90 günlük e-vize var Vietnam Göç İdaresinin resmi portalı olan Vietnam...

Yeni Zelanda'da Ziyaretçi Olarak Uzaktan Çalışmak: Değişen Vergi ve Kalış Kuralları

Resim
Toronto'dan haritaya bakınca Yeni Zelanda hep listenin en altında, en uzakta duruyor. O yüzden oraya giden göçebe az, hakkında konuşulan da az. Ben bu ülkeyi merak ediyordum çünkü çoğundan farklı bir yol seçti: ayrı bir dijital göçebe vizesi çıkarmadı, ziyaretçi vizesinin şartlarını değiştirdi. Kulağa küçük bir fark gibi geliyor ama pratikte her şeyi değiştiriyor. Başvuru formu aynı, değişen şey ülkede geçirdiğin günlerde laptop açmanın artık açıkça kurallara uygun olması. Açık konuşayım: bu yazıdaki en önemli cümle şu, Yeni Zelanda'da çalışmak serbest değil, yurt dışına çalışmak serbest. Aradaki çizgiyi yanlış anlayan kişi vizeyi de vergiyi de karıştırıyor. Ayrı bir vize yok, ziyaretçi şartı var Immigration New Zealand'ın 27 Ocak 2025 duyurusuna göre, o tarihten itibaren alınan başvurularda bütün ziyaretçi vizeleri ve NZeTA ile girişler yeni şartları taşıyor. Turist olarak gelen de, ailesini ziyarete gelen de, daha uzun süreli ziyaretçi vizesindeki eş ve vasi de aynı ka...

Kenya ve Güney Afrika: Afrika'da Yeni Göçebe Vizeleri ve Dikkat Edilecekler

Resim
Afrika deyince aklıma hep safari fotoğrafları gelirdi, laptop ile çalışma fikri sonradan yerleşti. Son bir iki yıldır tablo değişti: Kenya ve Güney Afrika, uzaktan çalışanlar için ayrı birer vize yolu açtı. İkisi de resmi, ikisi de başvurusu olan programlar ama mantıkları birbirinden epey farklı. Biri izin (permit) mantığıyla çalışıyor, öteki uzun süreli ziyaretçi vizesi mantığıyla. Toronto'dan bakınca ikisi de uzak görünüyor ama saat farkı ve yaşam temposu açısından Avrupa'ya göre bambaşka bir deneyim sunuyorlar. Bu yazıda iki ülkeyi yan yana koydum, resmi şartları ayıkladım. Kenya: Class N izni, 1 veya 2 yıl Kenya'nın yolu net bir isim taşıyor: Class N Digital Nomad Permit. Kenya Göç İdaresinin eFNS portalındaki resmi bilgi paketine göre bu izin, Kenya dışında kayıtlı bir şirket için Kenya içinde uzaktan çalışan kişiye veriliyor. Üç profil sayılıyor: yurt dışındaki bir şirketle iş sözleşmesi olanlar, yabancı bir şirketin hissedarı olan ya da o şirket adına iş yürütenler...

Filipinler Dijital Göçebe Vizesi: İmzalandı Ama Başvurular Ne Zaman Açılıyor

Resim
Filipinler'i ilk kez ciddi ciddi düşünmeye başladığımda aklımdaki tablo belliydi: sıcak hava, İngilizce konuşulan bir ortam, ada ada gezerken laptopu açıp çalışmak. Sonra vize tarafına baktım ve işin rengi değişti. Ülkenin bir dijital göçebe vizesi var, evet. Ama bugün başvuru yapabiliyor musun dersen, açık konuşayım: hayır, henüz yapamıyorsun. Bu yazıda imza ile başvuru arasındaki farkı anlatıyorum. Çünkü bu konuda internette dolaşan pek çok yazı, kararname imzalandı cümlesini program açıldı gibi sunuyor. İkisi aynı şey değil. İmzalanan ne, eksik olan ne Vizenin dayanağı, 24 Nisan 2025 tarihinde imzalanan 86 sayılı Yürütme Kararnamesi. Kararname, Dışişleri Bakanlığına dijital göçebe vizesi verme yetkisi tanıyor. Vize, Filipinler dışındaki işveren ya da müşteriler için dijital araçlarla uzaktan çalışan, göçmen olmayan yabancılar için düşünülmüş. Kararnamenin kendisi uygulama kılavuzu değil. Aynı metin, ilgili kurumların uygulama esaslarını 30 gün içinde çıkarmasını ve 60 gün iç...

Tayvan Dijital Göçebe Vizesi: 2 Yıla Uzayan Kalış ve Yaşa Göre Gelir Şartı

Resim
Asya tarafına bakarken Tayvan uzun süre benim için hep kısa bir durak gibi duruyordu. Hızlı internet, düzenli şehirler, gece pazarları ve güvenli sokaklar kulağa çok iyi geliyor ama uzaktan çalışan için asıl soru hep aynıydı: yasal olarak ne kadar kalabilirim ve laptopumu açıp çalışmam sorun olur mu. Tayvan'ın dijital göçebe ziyaretçi vizesi bu soruya artık net bir cevap veriyor. Bu yazıda resmi sayfalarda okuduklarımı kendi notlarımla bir araya getirdim. En dikkat çekici tarafı iki noktada topluyorum: kalış süresi uzatmalarla toplam 2 yıla kadar çıkabiliyor ve gelir şartı yaşa göre değişiyor. Genç başvuran için eşik daha düşük tutulmuş. Bu vize ne veriyor Ulusal Kalkınma Konseyinin NOMAD TAIWAN portalı, programın Ocak 2025'te başladığını yazıyor. Vize, Tayvan dışındaki işveren ya da müşteriler için dijital araçlarla uzaktan çalışan yabancı profesyoneller için düzenlenmiş bir ziyaretçi vizesi. Yabancı Profesyonellerin İstihdamı Yasası'nın 14. maddesine göre vize 6 ay ge...